أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

17

قانون ( فارسى )

اگر دارو لزجى و غليظى نداشته باشد يكسره از مرى مىگذرد و آن‌قدر نمىماند كه چيزى به مرى برساند ، اما اگر لزج و غليظ بود بر مرى مىچسبد و يكباره مرى را ول نمىكند . اگر مىگوييم كم‌كم و پياپى باشد ، منظور اين است كه هرباره دارو اثر خود را بر مرى بگذارد و همين‌كه مرى را ول كرد قسمتى ديگر به مرى سر بزند و تأثيربخشى پياپى و بدون انقطاع باشد . گوهر داروهاى قرحهء مرى با گوهر داروهايى كه بعدا براى قرحهء معده ذكر مىكنيم يكى است ، پس بدانجا رجوع كن ! فصل هشتم معده و مزاجش مزاج طبيعى و خوب معده و نشانيهاى آن اگر معده مزاج طبيعى گرم داشته باشد از نشانيهاى زير مىدانيم : 1 - خوراكهاى نيرومند و نيروبخش از قبيل گوشت گاو ، گوشت غاز و امثال آنها را به خوبى هضم مىنمايد و گرهى در كار نيست . 2 - خوراكهاى سبك و نازك و نرم را به تباهى مىكشاند از قبيل : گوشت جوجه و شير . 3 - خوراكهاى گرم مزاج را تا گرمتر باشند بهتر از ساير خوراكها در خود مىپذيرد . 4 - اشتهاى دارندهء معده بيش از آن است كه مىتواند هضم كند . اگر معده مزاج طبيعى سرد دارد ، از نشانيهاى زير معلوم مىشود : 1 - در اشتها خللى نيست و اشتها بر مرام است . 2 - در هضم كردن خوراك تا اندازه‌اى كم و كاستى هست ، به جز غذاهاى سبك و نرم را هضم نمىكند . 3 - غذاهاى سردمزاج را از غذاهاى داراى مزاج غير سرد بيشتر دوست دارد . اگر مزاج طبيعى معده خشك طبيعى است ، حالش را از نشانيهاى زير درياب : 1 - عادتا تشنگى زياد است . 2 - از ورود نوشيدنى كم - در اندازه - قناعت مىكند . 3 - از نوشيدنى زياد به امتلا مبتلا مىشود و نفس‌تنگى در بر دارد . 4 - خوراكهاى خشك‌مزاج را بيشتر از ساير خوراكهايى كه خشك‌مزاج نيستند دوست دارد . اگر معده داراى مزاج تر طبيعى است حالتهايى دارد كه از اين قرارند : 1 - تشنگى كم روى مىدهد . 2 - اگر زياد نوشيدنى بنوشد تحمل مىنمايد و به پر شدن غير عادى ( امتلاء ) مبتلا نمىشود . 3 - غذاهاى تر مزاج را از ساير خوراكهاى داراى مزاج غير تر بيشتر دوست دارد .